In iets geloven

Om lekker filosofisch bezig te blijven, wil ik het over het subtiel verschil hebben tussen iets aannemelijk vinden en iets geloven.

Kijk, het zit zo. Onlangs hadden we het over waarzegsters en ook over mensen die kunnen genezen, of andere buitengewone gaven hebben. Wel, voor mij is dat allemaal een beetje “belachelijk”. Ik zei dan ook onvermurwmbaar dat  ik er niet in geloofde. Dat kan niet, weet je wel. Ik “geloof” namelijk niet in tovenaars, feeën of ufo’s. In de messia’s, of wat dan ook. Ik lach het een beetje weg, maar tegelijkertijd kan ik moeilijk zeggen dat het onwaar is.

Maar eigenlijk beter geformuleerd is: ik vind het niet aannnemelijk. Respectvol gedrag wordt geapprecieerd. En bovendien kan ik geen verklaring geven waarom het niet zou kunnen, vandaar dat ik het niet aannemelijk vind. En moet ik het wel moeten verklaren, dan geef ik er tevergeefs vlug een draai aan en zeg ik: “och, das toeval!”. Dat is niet echt een antwoord.

Echter, sommige fenomenen kunnen we inderdaad niet verklaren. We noemen ze dan ook mirakels, wonderen der natuur. En inderdaad, sommige mensen hebben speciale gaven. Hebben eigenschappen die anderen niet beschikken. Dat kan gaan over fysieke eigenschappen, zoals een extreem lange tong, een dikke lip, haar tot aan de voeten, extreem overwicht, extreem lang, of gewoonweg hoogbegaafde mensen of invaliden. In de statistiek heb je zoiets al seen gausverdeling. Het is een continue kansverdeling en de bijbehorende kansdichtheid is hoog in het midden, en wordt naar lage en hoge waarden steeds kleiner zonder ooit echt nul te worden. Er zijn zoveel uitschieters namelijk, dat het niet zo ongewoon is dat er bepaald gedrag zich manifesteert of een bepaalde vorm voorkomt. Maar waarzegsters? Tovenaars? Feeën? Magie? Ik heb veel fantasie, maar daar blijft het bij.

Als je in iets gelooft, dan vertrouw je en in de waarheid van iets. Het is waar, of het is niet waar. Goed of fout.

Om eerlijk te zijn, ik ben altijd al een beetje een aanhanger geweest van het transhumanisme. Denk Ray Kurzweil, de singulariteit en zo verder. Heel diep wens ik dat de vooropgestelde idealen kunnen worden bereikt. Dat de mens zijn voortbestaan in eigen handen heeft. Ik vind het anneembaar omdat dergelijke zaken in een theorie kunnen worden gegoten: nanotechnologie, genetische manipulatie en computertechniek. Daarom dat ik het geloofwaardig vind, omdat het bewezen kan worden in een theorie. Sommigen zullen dat absurpt vinden, zullen er hun mening over hebben. En dat is best. Maar bovennatuurlijke verschijnselen kunnen daar niet aan voldoen, zijn volgens mij niet aannemelijk en ik trek hun bestaan dan ook in twijfel.

Echter, ook een theorie is relatief.  Zelfs de juistheid van een theorie kan niet bewezen worden zoals Karl Popper ooit zei. Dit komt doordat ongeacht het aantal bevestigende waarnemingen dat wordt gedaan, er nimmer kan worden uitgesloten dat de volgende waarneming een andere uitkomst zal geven. Als meerdere onafhankelijke waarnemers dezelfde waarneming doen, kan er overeenstemming worden bereikt over de juistheid van een dergelijke waarneming.

Bovendien doet een goede theorie aan toetsbare voorspellingen of assumpties. Als de voorspellingen overeenstemmen met de waarnemingen wint de theorie aan geloofwaardigheid.

Uit de geschiedenis van de wetenschap blijken veel theorieën ooit vervangen te worden door een andere. Meestal gebeurt dit als de eerste theorie wordt gefalsifieerd: de theorie doet voorspellingen die bij het experiment onjuist blijken. Een andere reden kan zijn dat de nieuwe theorie meer omvattend is.

Een natuurwetenschappelijke theorie kan worden getoetst met behulp van waarnemingen eventueel als resultaat van experimenten. Er zijn tot nu toe geen waarnemingen gedaan die in strijd zijn met de relativiteitstheorie en de kwantummechanica theorie. Nogmaals, een theorie doet geen uitspraak over goed of fout.

Conclusie is dat ik best geloof in een theorie, tot het tegendeel bewezen is zoals men zegt. Maar over super krachten en dergelijke, zeg ik dan liever dat ik het niet aannemelijk vind dan dat ik er in geloof. Het heeft ook met cultuur, persoonlijkheid en bijhorend gevoel te maken, weet je wel.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *